08-02-2012 15:23,
Columns,
,
Stuur door,
Vriend en vijand werden verrast door de goede maand januari.
Alom klonk de beurswijsheid ‘As January
goes, so goes the year’ die veronderstelt dat een goede januarimaand voor
de S&P500-index een goed beursjaar inluidt. Deze beurswijsheid dient u met
een korreltje zout te nemen, omdat slechts in 42 waarnemingen over de periode
1949-2009 dit het geval was. Een kans is dus één op twee. Daarmee is het dus
net zo betrouwbaar als kop of munt gooien en heeft het dus geen enkele voorspellende
waarde. Het verloop van dit beleggingsjaar blijft even zeker of onzeker als elk
ander willekeurig jaar.
LTRO-programma werpt
vruchten af
De goede maand januari voor aandelenmarkten is niet direct het gevolg van sterk
verbeterde winstvooruitzichten bij bedrijven, maar simpelweg een teken dat het
LTRO-programma van de ECB haar vruchten begint af te werpen. Het Long Term Refinancing Operation programma
van de ECB – dat op 21 december 2011 is gestart – houdt in dat de ECB geld
leent aan banken voor een periode van drie jaar tegen een vaste rente van 1
procent. Banken in Europa hebben hier tot dusverre massaal gebruik van gemaakt
door vele honderden miljarden te lenen bij de ECB.
Doel van de miljardeninjectie van de
ECB is dat de banken het geld als krediet uitzetten of dat ze staatsobligaties
opkopen. De vraag is waarvoor banken het geld dat ze van de ECB geleend hebben in
de praktijk daadwerkelijk aanwenden? Als ik de berichten in de media lees, zijn
banken juist minder scheutig geworden met het verstrekken van kredieten. Banken
moeten eind 2012 voldoen aan de Basel-III norm. Hiervoor moeten zij hun
kapitaalpositie versterken. Het eigen vermogen ten opzichte van het vreemd
vermogen moet toenemen. Behalve het ophalen van kapitaal door nieuwe
aandelenemissies is het verkleinen van de balans een andere manier om dit te
bereiken. Minder kredieten uitzetten en bestaande kredieten terughalen. Dit
gebeurt ook in sommige gevallen en dat is nou net niet de bedoeling volgens mij.
Daarbij is het kopen van staatsobligaties door banken (die vervolgens weer als
onderpand bij de ECB kunnen worden gegeven) feitelijk een indirecte vorm van kwantitatieve
verruiming. Er zijn dus wel wat kanttekeningen te plaatsen bij het LTRO-programma.
Positief aan het ECB-ingrijpen is dat
het er tot dusverre voor heeft gezorgd dat de financiële markten enigszins tot
rust zijn gekomen en de grootste paniek is verdwenen. Door banken van
onbeperkte liquiditeit te voorzien, is ook een tweede liquiditeitscrisis – zoals
die van oktober/november 2008 – voorkomen. Dat is een goede zaak. Het
vertrouwen tussen banken onderling in de eurozone was namelijk tot een
dieptepunt gezakt. De fundamentele problemen zijn weliswaar niet opgelost – zo
staat Griekenland er wellicht nog slechter voor dan enkele maanden geleden –
maar de ergste druk lijkt vooralsnog van de ketel.
Doemscenario’s naar
achtergrond
Enkele maanden geleden heerste er nog een compleet Armageddon-scenario. De
eurozone zou uit elkaar vallen en Europa zou in een diepe recessie of zelfs
depressie belanden en de wereldeconomie meeslepen in een recessie. Van
dergelijke verhalen horen we nu ineens veel minder, terwijl er fundamenteel nog
niet veel veranderd is. Persoonlijk blijf ik me daarover wel eens verbazen.
Analisten die drie maanden geleden nog moord en brand schreeuwden, prediken nu
rozengeur en maneschijn. De dynamiek van financiële markten is moeilijk te
doorgronden en lastig te voorspellen.
Stand van barometers verbeterd
Behalve dat het sentiment op aandelenmarkten is verbeterd, lijkt ook de
rust (enigszins) te zijn teruggekeerd op de markt voor bedrijfsobligaties. Dat de markt voor
bedrijfsobligaties lijkt aan te trekken, is een teken dat de risicobereidheid
van beleggers wereldwijd toeneemt. Dit is een positieve ontwikkeling omdat de
markt voor bedrijfsobligaties groter is dan voor aandelen en dus een goede
indicatie geeft.
Een tweede barometer waarop
valt af te lezen dat de risicobereidheid van beleggers is toegenomen, is de Global Risk Appetite Index (GRAI). Deze
wordt sinds 1981 door Credit Suisse dagelijks bijgehouden en kroop in januari
uit de paniekfase. Nu is het wellicht te vroeg om te juichen omdat bij het
omslaan van het sentiment de GRAI weer heel snel kan dalen. Vooralsnog is de
gestegen risicobereidheid een positieve ontwikkeling al was het maar om het
feit dat de index in augustus, september en oktober vorig jaar op de laagste
stand ooit noteerde. De ergste paniek lijkt nu dus enigszins te zijn verdwenen.
Last but not least is er nog
de roemruchte VIX. Deze volatiliteitsindex geeft een indicatie van de verwachte volatiliteit (beweeglijkheid) van
de S&P500-index voor de komende dertig dagen. De VIX wordt berekend uit call-
en putopties. De VIX is een wereldwijde barometer voor de beleggersangst. Een
VIX van boven de dertig geeft aan dat er veel angst is onder beleggers en een
indexwaarde onder de twintig geeft aan dat er een rustig beleggingssentiment
is. In januari is de VIX sinds lange tijd weer richting de twintig gezakt. Vergelijkbare
indices (VDAX, VStoxx…) vertonen een vergelijkbare daling maar staan nog niet
op een vergelijkbaar niveau als de VIX.
Kantelpunt?
Voorspellen
hoe het jaar vanaf nu gaat verlopen, is vrij zinloos. Denk maar eens terug aan
het jaar 2009, waar januari een slechte maand was, maar uiteindelijk positief
eindigde. Op dit moment zijn er positieve signalen, zoals de fikse
bezuinigingen die Italië en Spanje doorvoeren, waardoor het besmettingsgevaar is
afgenomen in het geval Griekenland omvalt. Ook zijn er de laatste weken iets
beter dan verwachte economische cijfers uit zowel de Verenigde Staten als
Europa. Tegelijkertijd hangen er nog genoeg donkere wolken boven de markten die
het sentiment weer snel kunnen doen omslaan. Dus of markten nu op een
kantelpunt staan, is lastig te beoordelen. Voor een positief en negatief
scenario zijn genoeg argumenten te vinden. Als de positieve trends, die zijn
ingezet, zich verder bestendigen, loont het weer om risico’s te nemen. Handelen
naar bevinding is derhalve geen slechte strategie in een wispelturige markt.
Ja, wie over een jaar terugkijkt en zegt ‘als…dan…had’
heeft uiteraard altijd gelijk. Maar met de wijsheid achteraf is het altijd
makkelijk redeneren.
Deze column is
ook gepubliceerd op www.capitalguards.com en maakt onderdeel uit van de
maandelijkse nieuwsbrief van CapitalGuards.
Naar column overzicht