16-04-2012 13:50,
Columns,
,
Stuur door,
Download column als PDF
Klanten
van banken en vermogensbeheerders gaan binnen afzienbare tijd betalen
voor advies. Tot nu was financieel advies ‘gratis’. Indirect betaalt de
klant de kosten van advies wel degelijk, doordat banken en
vermogensbeheerders marges verdienen, zoals een distributievergoeding
van fondsen die zij aan klanten adviseren. Dat moet volgens minister van
Financiën Jan-Kees de Jager snel veranderen. Een totaalverbod op
distributievergoedingen bij beleggingsfondsen is in de maak. Fondsen
worden daardoor goedkoper. En dat is in het belang van de klant. Maar,
juich vooral niet te vroeg! De belangen die ermee zijn gemoeid, zijn
zodanig groot dat u hiervoor uiteindelijk de rekening betaalt. Herbezint
u zich wat u echt wilt op het gebied van beleggen, want het speelveld
verandert.
Voor de helderheid: een distributievergoeding is een
vergoeding die een bank of vermogensbeheer ontvangt van een fonds voor
het adviseren van dat fonds aan de klant of het opnemen van het fonds in
de beheerportefeuille. Stel een fonds vraagt 1 procent jaarlijkse
beheervergoeding dan betaalt het fonds daarvan in de regel gemiddeld 0,5
procent aan distributievergoeding aan de bank die het fonds verkoopt.
Een verbod op het betalen van deze distributievergoeding bij zowel
doe-het-zelf beleggen, advies als beheer lijkt een zegen, maar is het
dat ook?
Voordelen
Het meest in het oog
springende voordeel is dat de rendementen van actief beheerde fondsen
hoger zullen uitvallen, vanwege de lagere vaste kosten. In de categorie
wereldwijde aandelenfondsen (Global Large Cap Blend) neemt het
percentage actief beheerde fondsen dat de index versloeg over de periode
2001-2011 met 70 procent toe als de kosten met 50 procent (aanname van
Morningstar) worden verlaagd door het wegvallen van de
distributievergoeding als onderdeel van de totale kosten. Onderzoek van
Morningstar toont dat aan. In totaal zou dan 44,9 procent van de fondsen
over 2001-2011 de index hebben verslagen tegenover 26,4 procent met
distributievergoeding. Dus vooral op lange termijn heeft het een enorm
positief effect op het rendement. Dit leidt tot een tweede voordeel: de
vergelijking tussen passieve indexfondsen en actief beheerde fondsen
wordt ‘zuiverder’, omdat op dit moment al geen distributievergoeding
wordt betaald voor passieve indexfondsen. Dit werkt in het voordeel voor
de actief beheerde fondsen die hierdoor beter uit de vergelijkingen
komen.
Een ander groot voordeel is dat de ‘perverse’ prikkel
wordt weggenomen dat banken en vermogensbeheerders alleen maar de
fondsen met de hoogste distributie-vergoeding aanbieden, adviseren en in
de beheerportefeuilles opnemen. Nu is het zo dat de ene fondsaanbieder
meer distributievergoeding betaalt dan de andere. Afschaffing moet ertoe
leiden dat de ‘beste’ fondsen (lees: de fondsen die het meest geschikt
zijn binnen het advies of beheer) geadviseerd worden c.q. in de
beheerportefeuilles van klanten terecht komen. Kortom, de voorgenomen
afschaffing van de distributievergoeding brengt u als belegger grote
voordelen.
Nadelen
Maar nu de nadelen.
Banken en vermogensbeheerders gaan alternatieve verdienmodellen
hanteren, omdat zij een fors deel van hun inkomsten in rook zien opgaan.
Inmiddels is het zover dat de eerste banken deze al aan haar klanten
hebben bekendgemaakt. ABN Amro Private Banking kondigde onlangs aan de
distributievergoeding die de bank ontvangt van beleggingsfondsen in
beheer-portefeuilles door te sluizen naar haar klanten. Tot zover het
goede nieuws, want vervolgens is doodleuk de beheervergoeding, die aan
klanten in rekening wordt gebracht, verhoogd met 0,5 procent om de
gederfde inkomsten voor de bank te compenseren. De bank merkt koeltjes
op dat de tariefstructuur hierdoor transparanter wordt. Maar dus niet
goedkoper.
De Rabobank gaat bij sommige bedieningsconcepten de
distributievergoeding ook doorsluizen naar klanten, maar berekent de
gemiste inkomsten overigens niet door. Weer andere aanbieders kiezen
ervoor om zogenaamde ‘kick-backvrije’ fondsen (zonder
distributievergoeding) aan te bieden, maar laten in het midden hoe zij
de gemiste inkomsten gaan compenseren of verplichten klanten over te
stappen op een beheeroplossing. Stappen klanten niet over dan wordt hen
de deur gewezen! Nu is nog niet helder hoe de verschillende banken en
vermogensbeheerders exact omgaan met de gederfde inkomsten. Wel is
duidelijk dat er geen eenduidige manier is hoe banken en
vermogensbeheerders het mislopen van de distributievergoeding
compenseren. Dit maakt het er niet transparanter op en voor klanten
wordt het lastiger om aanbieders met elkaar te vergelijken.
Ook
bestaat het risico dat banken weer ‘huisfondsen’ gaan introduceren.
Hiermee zouden we teruggaan in de tijd. Het beheer van deze huisfondsen
besteden ze uit aan de fondsaanbieders die ze nu aanbieden. De rollen
zijn dan omgedraaid. De klant belegt in het ‘huisfonds’ van de bank en
betaalt 1 procent. De bank besteedt het beheer vervolgens uit aan
fondsaanbieder X voor 0,5 procent. Resteert 0,5 procent marge voor de
bank. Dit wordt niet als distributievergoeding bestempeld.
Dan
is er nog het nadeel dat klanten massaal vluchten in ‘execution-only’
dienst-verlening; in de volksmond ‘doe-het-zelf’ beleggen. Dus zelf in
fondsen beleggen zonder advies. Echter, daar zal het verbod ook voor
gelden. Fondsenplatforms als SNS Fundcoach, maar ook partijen als Binck,
Alex en de banken mogen geen distributie-vergoeding meer ontvangen en
moeten dus op een andere wijze hun broek ophouden. Mogelijk dat zij
(weer) aan- en verkoopkosten in rekening gaan brengen. Het herinvoeren
van de aan- en verkoopkosten zou alleen juist weer leiden tot een nieuwe
(of eerder gezegd een ‘oude bekende’) perverse prikkel, namelijk
klanten aansporen veel te handelen. Maar daarvan is wetenschappelijk
aangetoond dat het een desastreus effect heeft op het
lange termijn rendement.
Verschraling dienstenaanbod
Nederlanders
zijn (nog) niet gewend om te betalen voor financieel advies, omdat het
immers altijd ‘gratis’ was. Binnen afzienbare tijd moet klanten betalen
voor advies bij banken en verzekeraars. In de meeste gevallen zijn zij
daarmee goedkoper uit op lange termijn. Het nadeel is wel dat zij
directe ‘out-of-pocket’ kosten hebben. Dat doet bij veel mensen
waarschijnlijk de wenkbrauwen fronzen. Aan elk advies (van
hypotheekadvies tot beleggingsadvies) komt een prijskaartje te hangen,
wat er vooral voor de minder kapitaalkrachtigen toe leidt dat ze
verstoken blijven van advies. De AFM schrijft zelf in haar jaarverslag
dat zij vreest voor een verschraling van het dienstenaanbod als er een
totale afschaffing van provisies komt.
Focus op meerwaarde en lange termijn aanpak
Het
totaalverbod op retourprovisies bij financiële producten en
distributie-vergoedingen bij fondsen moet leiden tot een
gedragsverandering van klanten. Dat gaat alleen niet vanzelf! De focus
bij banken en vermogensbeheerders moet komen te liggen op de meerwaarde
die zij bieden in bijvoorbeeld het selecteren van actief beheerde
fondsen. Dit heeft onherroepelijk tot gevolg dat er weer meer aandacht
moet komen voor een lange termijn beleggingsstrategie. Klanten moeten zich
dus herbezinnen wat zij echt willen en zich ook veel meer moeten
richten op een lange termijn aanpak van hun beleggingen in plaats van de
korte termijn en de waan van de dag. Advies is, in de ogen van klanten,
nu heel erg toegespitst op transactie-momenten die weer worden bepaald
door hoe de vlag er op de financiële markten bij hangt. Advies wordt dan
vrijwel onbetaalbaar. Elke keer als de klant contact heeft met zijn
bank of vermogensbeheerder ontvangt hij een factuur en dat werkt
averechts op het te behalen rendement. Klanten zijn het meest gebaat bij
een lange termijn beheeroplossing als ze de discipline hebben om vast te
houden aan een strategie en de waan van de dag de waan van de dag te
laten.
Deze column is
ook gepubliceerd op www.capitalguards.com en maakt onderdeel uit van de
maandelijkse nieuwsbrief van CapitalGuards.
Naar column overzicht